ଯଶୋଦା ହସ୍ପିଟାଲ, ହାଇଦ୍ରାବାଦ ମହାଧମନୀ (Aorta): ଶରୀରର ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଜୀବନରେଖା ଉପରେ ଏକ କର୍ମଶାଳା...
ମହାଧମନୀ କେବଳ ଏକ ମୁଖ୍ୟ ରକ୍ତବାହୀ ନଳୀ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ନିଜେ ଏକ ଅଙ୍ଗ। ରକ୍ତସଞ୍ଚାଳନ ପ୍ରଣାଳୀର ମୁଖ୍ୟ ଧମନୀ ଭାବରେ, ଏହା ଆପଣଙ୍କ ହୃଦୟରୁ ଅମ୍ଳଜାନ ଯୁକ୍ତ ରକ୍ତ ଶରୀରର ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଭାଗକୁ ସିଧାସଳଖ ପହଞ୍ଚାଇଥାଏ।
ମହାଧମନୀ ମୁଖ୍ୟତଃ ଦୁଇ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ:
* **ଥୋରାସିକ୍ ମହାଧମନୀ (Thoracic Aorta):** ଆପଣଙ୍କ ଛାତି ଭିତରେ ଅବସ୍ଥିତ।
* **ଏବଡୋମିନାଲ୍ ମହାଧମନୀ (Abdominal Aorta):** ଆପଣଙ୍କ ପେଟ ଭିତରେ ଅବସ୍ଥିତ।
ମହାଧମନୀ ସବୁବେଳେ ଉଚ୍ଚ ରକ୍ତଚାପର ସାମ୍ନା କରିଥାଏ। ଉଚ୍ଚ ରକ୍ତଚାପ (Hypertension), ଉଚ୍ଚ କୋଲେଷ୍ଟ୍ରୋଲ୍ (Hypercholesterolemia), ଆନୁବଂଶିକ ସମସ୍ୟା, ଶାରୀରିକ ଆଘାତ ଏବଂ ପ୍ରଦାହ (Inflammation) ଯୋଗୁଁ ଏହା ଦୁର୍ବଳ ହୋଇପାରେ। ମହାଧମନୀ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହେଲେ ସାଧାରଣତଃ ଦୁଇଟି ସାଂଘାତିକ ଜଟିଳତା ଦେଖାଦିଏ: ଏନିୟୁରିଜମ୍ (Aneurysms) କିମ୍ବା ଡିସେକ୍ସନ୍ (Dissections)।
????ଏଓର୍ଟିକ୍ ଏନିୟୁରିଜମ୍ (Aortic Aneurysms): ନୀରବ ଫୁଲା**
ମହାଧମନୀର କୌଣସି ଭାଗର କାନ୍ଥ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇ ଫୁଲିଯିବା (ବେଲୁନ୍ ଭଳି ହୋଇଯିବା) ଘଟଣାକୁ ଏଓର୍ଟିକ୍ ଏନିୟୁରିଜମ୍ କୁହାଯାଏ।
????ନୀରବ ବିପଦ:** ଅଧିକାଂଶ ଏନିୟୁରିଜମ୍ ବିନା କୌଣସି ଲକ୍ଷଣରେ ବଢ଼ିଥାଏ ଏବଂ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ରୋଗର ପରୀକ୍ଷା ସମୟରେ ହଠାତ୍ (Incidental diagnosis) ଜଣାପଡ଼ିଥାଏ।
????ଆଶଙ୍କା:** ଯଦି ଏହାର ଯତ୍ନ କିମ୍ବା ଚିକିତ୍ସା କରାନଯାଏ, ତେବେ ଏହି ଫୁଲା ବଢ଼ିଚାଲେ। ବଡ଼ ଏନିୟୁରିଜମ୍ ଗୁଡ଼ିକ ହଠାତ୍ ଲିକ୍ ହେବା କିମ୍ବା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫାଟିଯିବାର ଭୟଙ୍କର ବିପଦ ଥାଏ।
????ଆକ୍ୟୁଟ୍ ଏଓର୍ଟିକ୍ ଡିସେକ୍ସନ୍ (Acute Aortic Dissection): ଏକ ଜରୁରୀ ଚିକିତ୍ସା ପରିସ୍ଥିତି**
ଆକ୍ୟୁଟ୍ ଏଓର୍ଟିକ୍ ଡିସେକ୍ସନ୍ ହେଉଛି ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସାଂଘାତିକ ଏବଂ ଦ୍ରୁତଗାମୀ ଜଟିଳତା, ଯେଉଁଥିରେ ମହାଧମନୀର ଭିତର ପରସ୍ତ ଚିରିଯାଏ।
ଉଚ୍ଚ ଚାପଯୁକ୍ତ ରକ୍ତ ଏହି ଚିରା ବାଟେ ପଶି ମହାଧମନୀର କାନ୍ଥକୁ ଦୁଇ ଭାଗ (True and false lumen) ରେ ବିଭାଜିତ କରିଦିଏ ଏବଂ ଏହା ଆଗକୁ ବଢ଼ି ଅନ୍ୟ ଶାଖା ରକ୍ତବାହୀ ନଳୀଗୁଡ଼ିକୁ ଚିରି ଅଲଗା କରିଦିଏ।
ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଚିରା କେଉଁଠାରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି, ତାହା ଉପରେ ଆଧାର କରି ଶଲ୍ୟଚିକିତ୍ସକ (Surgeons) ଏହାକୁ ଶ୍ରେଣୀବିଭାଗ କରନ୍ତି:
????ଆକ୍ୟୁଟ୍ ଟାଇପ୍ A ଡିସେକ୍ସନ୍ (Acute Type A Dissection):** ଏହା ହୃଦୟର ନିକଟତର ଆସେଣ୍ଡିଂ ମହାଧମନୀ (Ascending aorta) ରେ ହୋଇଥାଏ। ମହାଧମନୀ ଫାଟିଯିବା, ହୃଦଘାତ (Heart attack), ବ୍ରେନ୍ ଷ୍ଟ୍ରୋକ୍ କିମ୍ବା ହଠାତ୍ ହୃଦୟ ଅଚଳ ହୋଇଯିବା ଭଳି ଭୟଙ୍କର ବିପଦକୁ ଏଡ଼ାଇବା ପାଇଁ ଏଥିରେ ତୁରନ୍ତ ଏମର୍ଜେନ୍ସି ସର୍ଜରୀ ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇଥାଏ।
????ଟାଇପ୍ B ଡିସେକ୍ସନ୍ (Type B Dissection):** ଏହାର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଚିରା ଡିସେଣ୍ଡିଂ ଥୋରାସିକ୍ ମହାଧମନୀ (Descending Thoracic Aorta) ରେ ଥାଏ। ଏହାର ଚିକିତ୍ସା ସାଧାରଣତଃ ଔଷଧ କିମ୍ବା ଷ୍ଟେଣ୍ଟିଂ (Stenting) ମାଧ୍ୟମରେ କରାଯାଇ ପାରିବ।
ମହାଧମନୀ (Aorta): ଶରୀରର ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଜୀବନରେଖା
ମହାଧମନୀ କେବଳ ଏକ ମୁଖ୍ୟ ରକ୍ତବାହୀ ନଳୀ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ନିଜେ ଏକ ଅଙ୍ଗ। ରକ୍ତସଞ୍ଚାଳନ ପ୍ରଣାଳୀର ମୁଖ୍ୟ ଧମନୀ ଭାବରେ, ଏହା ଆପଣଙ୍କ ହୃଦୟରୁ ଅମ୍ଳଜାନ ଯୁକ୍ତ ରକ୍ତ ଶରୀରର ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଭାଗକୁ ସିଧାସଳଖ ପହଞ୍ଚାଇଥାଏ।
ମହାଧମନୀ ମୁଖ୍ୟତଃ ଦୁଇ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ:
ଥୋରାସିକ୍ ମହାଧମନୀ (Thoracic Aorta): ଆପଣଙ୍କ ଛାତି ଭିତରେ ଅବସ୍ଥିତ।
ଏବଡୋମିନାଲ୍ ମହାଧମନୀ (Abdominal Aorta): ଆପଣଙ୍କ ପେଟ ଭିତରେ ଅବସ୍ଥିତ।
ମହାଧମନୀ ସବୁବେଳେ ଉଚ୍ଚ ରକ୍ତଚାପର ସାମ୍ନା କରିଥାଏ। ଉଚ୍ଚ ରକ୍ତଚାପ (Hypertension), ଉଚ୍ଚ କୋଲେଷ୍ଟ୍ରୋଲ୍ (Hypercholesterolemia), ଆନୁବଂଶିକ ସମସ୍ୟା, ଶାରୀରିକ ଆଘାତ ଏବଂ ପ୍ରଦାହ (Inflammation) ଯୋଗୁଁ ଏହା ଦୁର୍ବଳ ହୋଇପାରେ।
ମହାଧମନୀ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହେଲେ ସାଧାରଣତଃ ଦୁଇଟି ସାଂଘାତିକ ଜଟିଳତା ଦେଖାଦିଏ: ଏନିୟୁରିଜମ୍ (Aneurysms) କିମ୍ବା ଡିସେକ୍ସନ୍ (Dissections)।
୧. ଏଓର୍ଟିକ୍ ଏନିୟୁରିଜମ୍ (Aortic Aneurysms): ନୀରବ ଫୁଲା
ମହାଧମନୀର କୌଣସି ଭାଗର କାନ୍ଥ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇ ଫୁଲିଯିବା (ବେଲୁନ୍ ଭଳି ହୋଇଯିବା) ଘଟଣାକୁ ଏଓର୍ଟିକ୍ ଏନିୟୁରିଜମ୍ କୁହାଯାଏ।
ନୀରବ ବିପଦ: ଅଧିକାଂଶ ଏନିୟୁରିଜମ୍ ବିନା କୌଣସି ଲକ୍ଷଣରେ ବଢ଼ିଥାଏ ଏବଂ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ରୋଗର ପରୀକ୍ଷା ସମୟରେ ହଠାତ୍ (Incidental diagnosis) ଜଣାପଡ଼ିଥାଏ।
ଆଶଙ୍କା: ଯଦି ଏହାର ଯତ୍ନ କିମ୍ବା ଚିକିତ୍ସା କରାନଯାଏ, ତେବେ ଏହି ଫୁଲା ବଢ଼ିଚାଲେ। ବଡ଼ ଏନିୟୁରିଜମ୍ ଗୁଡ଼ିକ ହଠାତ୍ ଲିକ୍ ହେବା କିମ୍ବା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫାଟିଯିବାର ଭୟଙ୍କର ବିପଦ ଥାଏ।
୨. ଆକ୍ୟୁଟ୍ ଏଓର୍ଟିକ୍ ଡିସେକ୍ସନ୍ (Acute Aortic Dissection): ଏକ ଜରୁରୀ ଚିକିତ୍ସା ପରିସ୍ଥିତି
ଆକ୍ୟୁଟ୍ ଏଓର୍ଟିକ୍ ଡିସେକ୍ସନ୍ ହେଉଛି ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସାଂଘାତିକ ଏବଂ ଦ୍ରୁତଗାମୀ ଜଟିଳତା, ଯେଉଁଥିରେ ମହାଧମନୀର ଭିତର ପରସ୍ତ ଚିରିଯାଏ।
ଉଚ୍ଚ ଚାପଯୁକ୍ତ ରକ୍ତ ଏହି ଚିରା ବାଟେ ପଶି ମହାଧମନୀର କାନ୍ଥକୁ ଦୁଇ ଭାଗ (True and false lumen) ରେ ବିଭାଜିତ କରିଦିଏ ଏବଂ ଏହା ଆଗକୁ ବଢ଼ି ଅନ୍ୟ ଶାଖା ରକ୍ତବାହୀ ନଳୀଗୁଡ଼ିକୁ ଚିରି ଅଲଗା କରିଦିଏ।
ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଚିରା କେଉଁଠାରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି, ତାହା ଉପରେ ଆଧାର କରି ଶଲ୍ୟଚିକିତ୍ସକ (Surgeons) ଏହାକୁ ଶ୍ରେଣୀବିଭାଗ କରନ୍ତି:
ଆକ୍ୟୁଟ୍ ଟାଇପ୍ A ଡିସେକ୍ସନ୍ (Acute Type A Dissection): ଏହା ହୃଦୟର ନିକଟତର ଆସେଣ୍ଡିଂ ମହାଧମନୀ (Ascending aorta) ରେ ହୋଇଥାଏ। ମହାଧମନୀ ଫାଟିଯିବା, ହୃଦଘାତ (Heart attack), ବ୍ରେନ୍ ଷ୍ଟ୍ରୋକ୍ କିମ୍ବା ହଠାତ୍ ହୃଦୟ ଅଚଳ ହୋଇଯିବା ଭଳି ଭୟଙ୍କର ବିପଦକୁ ଏଡ଼ାଇବା ପାଇଁ ଏଥିରେ ତୁରନ୍ତ ଏମର୍ଜେନ୍ସି ସର୍ଜରୀ ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇଥାଏ।
ଟାଇପ୍ B ଡିସେକ୍ସନ୍ (Type B Dissection): ଏହାର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଚିରା ଡିସେଣ୍ଡିଂ ଥୋରାସିକ୍ ମହାଧମନୀ (Descending Thoracic Aorta) ରେ ଥାଏ। ଏହାର ଚିକିତ୍ସା ସାଧାରଣତଃ ଔଷଧ କିମ୍ବା ଷ୍ଟେଣ୍ଟିଂ (Stenting) ମାଧ୍ୟମରେ କରାଯାଇପାରିବ।
ଓପନ୍ ସର୍ଜିକାଲ୍ ରିପେୟାର୍: (Open Surgical Repairs)
ଜଟିଳ ଏନିୟୁରିଜମ୍ ଏବଂ ସମସ୍ତ 'ଟାଇପ୍ A' ଡିସେକ୍ସନ୍ ପାଇଁ ପାରମ୍ପରିକ ଓପନ୍ ସର୍ଜରୀ (खुला शल्यचिकित्सा) ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇଥାଏ।
ଏଥିରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜଟିଳ ମରାମତି କୌଶଳ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ, ଯେଉଁଥିରେ ସର୍ଜନମାନଙ୍କ ଟିମ୍ ରକ୍ତସଞ୍ଚାଳନକୁ କିଛି ସମୟ ପାଇଁ ବନ୍ଦ ରଖି ଶରୀରକୁ ଥଣ୍ଡା କରିବା (circulatory arrest) ପ୍ରକ୍ରିୟା ଆପଣାନ୍ତି—ମହାଧମନୀକୁ ପୁନଃନିର୍ମାଣ କରିବା ସମୟରେ ରୋଗୀର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବା ପାଇଁ ଶରୀରର ତାପମାତ୍ରା ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ କମାଯାଇଥାଏ।
ବେଣ୍ଟାଲ୍ସ ପ୍ରୋସିଜିଓର (Bentall’s Procedure): ମହାଧମନୀର ମୂଳ ଅଂଶ (aortic root) ଏବଂ ଭାଲ୍ଭ୍ (valve) ର ପୁନଃନିର୍ମାଣ।
ଭାଲ୍ଭ୍ ସ୍ପେୟାରିଂ ରୁଟ୍ ସର୍ଜରୀ (Valve Sparing Root Surgery): ନିଜସ୍ୱ ଭାଲ୍ଭକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖି ମୂଳ ଅଂଶର ମରାମତି।
ଆର୍ଚ୍ ରିପ୍ଲେସମେଣ୍ଟ (Arch Replacement): ମହାଧମନୀର ଉପର ଭାଗର ସୂକ୍ଷ୍ମ ବାଙ୍କିଆ ଅଂଶର ପୁନଃନିର୍ମାଣ।
ଥୋରାକୋଏବଡୋମିନାଲ୍ ଏବଂ ଏବଡୋମିନାଲ୍ ରିପେୟାର୍ (Thoracoabdominal & Abdominal Repairs): ଛାତିର ତଳ ଭାଗ ଏବଂ ପେଟରେ ଥିବା ଦୁର୍ବଳ ଅଂଶଗୁଡ଼ିକର ବଦଳ।
ଏଣ୍ଡୋଭାସ୍କୁଲାର୍ ଷ୍ଟେଣ୍ଟିଂ (Endovascular Stenting)
ଅବସ୍ଥାନ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି, ଅନେକ ଏଓର୍ଟିକ୍ ଏନିୟୁରିଜମ୍ ଏବଂ 'ଟାଇପ୍ B' ଡିସେକ୍ସନ୍ର ଉପଚାର ଏଣ୍ଡୋଭାସ୍କୁଲାର୍ ଷ୍ଟେଣ୍ଟିଂ ମାଧ୍ୟମରେ କରାଯାଇପାରିବ।
ଏହା ଏକ ଆଧୁନିକ, ସ୍ୱଳ୍ପ-ଆଘାତକାରୀ (minimally invasive) ପଦ୍ଧତି ଯେଉଁଥିରେ ଏକ କପଡ଼ା ଏବଂ ଧାତୁ ନିର୍ମିତ ଜାଲି ନଳୀ (ଷ୍ଟେଣ୍ଟ) କୁ ରକ୍ତବାହୀ ନଳୀ ଦେଇ ଭିତରକୁ ନିଆଯାଏ ଏବଂ ଦୁର୍ବଳ ସ୍ଥାନକୁ ଭିତରୁ ସିଲ୍ କରାଯାଏ। ଏହାଦ୍ୱାରା ବଡ଼ କାଟକାଟି (open incision) ର ଆବଶ୍ୟକତା ରହେନାହିଁ।
ୟଶୋଦା ହସ୍ପିଟାଲ୍ସରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏଓର୍ଟିକ୍ କେୟାର୍ (Comprehensive Aortic Care at Yashoda Hospitals)
ମହାଧମନୀ ସର୍ଜରୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜଟିଳ।
ରୋଗୀର ସଫଳ ଚିକିତ୍ସା କେବଳ ଜଣେ ସର୍ଜନଙ୍କ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ ନାହିଁ, ବରଂ ଏକ ନିଷ୍ଠାପର, ସୁସଂଗଠିତ 'ଏଓର୍ଟିକ୍ ଟିମ୍' ଏବଂ ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ଇଣ୍ଟେନ୍ସିଭ୍ କେୟାର୍ ୟୁନିଟ୍ (ICU) ର ସହଯୋଗ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ।
ୟଶୋଦା ହସ୍ପିଟାଲ୍ସରେ ଆମର ଏକ ସକ୍ରିୟ, ବିଶେଷଜ୍ଞ ଏଓର୍ଟିକ୍ ସର୍ଜରୀ ପ୍ରୋଗ୍ରାମ୍ ରହିଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଆମର ସର୍ଜରୀ ସଫଳତା ପ୍ରତିଦିନ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ମାନଦଣ୍ଡ ସହିତ ସମକକ୍ଷ ହୋଇଥାଏ। ଆମର ଏହି ପ୍ରୋଗ୍ରାମ୍ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚିକିତ୍ସା ବିଶେଷଜ୍ଞମାନଙ୍କର ଏକ ସୁଦୃଢ଼ ଭିତ୍ତିଭୂମି ଉପରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ:
???? ଆଡଭାନ୍ସଡ୍ କାର୍ଡିଓଲୋଜି ଏବଂ ଇଣ୍ଟରଭେନସନାଲ୍ ଟିମ୍ (Advanced Cardiology & Interventional Teams)
???? ଉଚ୍ଚ-ସୂକ୍ଷ୍ମତା ଯୁକ୍ତ ରେଡିଓଲୋଜି ଏବଂ ଇମେଜିଂ ସେବା (High-Precision Radiology & Imaging Services)
???? ବିଶେଷଜ୍ଞ କାର୍ଡିଆକ୍ ଆନାସ୍ଥେସିଆ (Specialized Cardiac Anaesthesia)
???? ଉଚ୍ଚକୋଟୀର ICU ଏବଂ ସମର୍ପିତ ଭାସ୍କୁଲାର୍ ନର୍ସିଂ ଟିମ୍ (Elite ICU & Dedicated Vascular Nursing Teams)
ଆମର ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରାଥମିକତା ହେଉଛି ଏହି ସଂବେଦନଶୀଳ ରୋଗୀମାନଙ୍କୁ ଆତ୍ମୀୟତା ଏବଂ ସମଗ୍ର ଚିକିତ୍ସା ସେବା ଯୋଗାଇଦେବା, ଏବଂ ଏହି ଗୁରୁତର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା ସମୟରେ ରୋଗୀ ଓ ସେମାନଙ୍କ ପରିବାର ବର୍ଗଙ୍କୁ ଆବଶ୍ୟକ ହେଉଥିବା ବ୍ୟାପକ ସହାୟତା, ମାର୍ଗଦର୍ଶନ ଏବଂ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସହଯୋଗ ପ୍ରଦାନ କରିବା।
*
