ଜାତୀୟ ମହୁମାଛି ପାଳନ ଓ ମଧୁ ମିଶନ

ମଧୁର ବିପ୍ଳବର ଅୟମାରମ୍ଭ : ଏକ ନୂତନ ଭାରତ ପାଇଁ ଗୁଞ୍ଜରଣ

ମୁଖ୍ଯାଶ

ଜାତୀୟ ମହୁମାଛି ପାଳନ ଏବଂ ମଧୁ ମିଶନ ଏକ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ପ୍ରାୟୋଜିତ ଯୋଜନା । ଏହାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି ବୈଜ୍ଞାନିକ ପଦ୍ଧତିରେ ମହୁମାଛି ପାଳନର ସାମଗ୍ରିକ ବିକାଶକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା । ଏହାର ମୂଳ ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି ଦେଶରେ ଏକ ମଧୁର ବିପ୍ଳବ ଆଣିବା।

ଏହି ମିଶନର ମୋଟ ବଜେଟ୍ ୫୦୦ କୋଟି ଟଙ୍କାର ବ୍ୟୟବରାଦ କରାଯାଇଛି ଏବଂ ଏହାକୁ ୨୦୨୦-୨୧ ଏବଂ ୨୦୨୫-୨୬ ମଧ୍ଯରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରାଯାଉଛି। ଜାତୀୟ ମହୁମାଛି ବୋର୍ଡ (ଏନବିବି) ଏହି ଜାତୀୟ ମହୁମାଛି ପାଳନ ଏବଂ ମଧୁ ମିଶନର କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ସଂସ୍ଥା।

ଜାତୀୟ ମହୁମାଛି ପାଳନ ଏବଂ ମଧୁ ମିଶନ ତିନୋଟି କ୍ଷୁଦ୍ର-ମିଶନ ମାଧ୍ୟମରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରାଯାଏ ଯାହା ଉତ୍ପାଦକତା ବୃଦ୍ଧି, ସଂଗ୍ରହ ପରବର୍ତ୍ତୀ ପରିଚାଳନା ଓ ଗବେଷଣା ଏବଂ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଉନ୍ନତି ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେଇଥାଏ ।

୨୦୨୪ ମସିହାରେ ଭାରତ ୧.୪ ଲକ୍ଷ ମେଟ୍ରିକ୍ ଟନ୍ ପ୍ରାକୃତିକ ମହୁ ଉତ୍ପାଦନ କରିଥିଲା।

୨୦୨୩-୨୪ ମସିହାରେ ଭାରତ ପ୍ରାୟ ୧୭୭.୫୫ ନିୟୁତ ଡଲାର ମୂଲ୍ୟର ୧.୦୭ ଲକ୍ଷ ମେଟ୍ରିକ୍ ଟନ୍ ପ୍ରାକୃତିକ ମହୁ ରପ୍ତାନି କରିଥିଲା। ୨୦୨୦ରେ ୯ମ ସ୍ଥାନରେ ଥ‌ିବା ଭାରତ ବର୍ତ୍ତମାନ ବିଶ୍ବର ଦ୍ବିତୀୟ ସର୍ବବୃହତ ମହୁ ରପ୍ତାନିକାରୀ ଦେଶ ।

ମହୁ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମହୁମାଛି ଉତ୍ପାଦର ଉତ୍ସର ଅନଲାଇନ୍ ପଞ୍ଜୀକରଣ ଏବଂ ସନ୍ଧାନ ପାଇଁ ମଧୁକ୍ରାନ୍ତି ପୋର୍ଟାଲ୍ ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଛି।

ଉପକ୍ରମ

ଜାତୀୟ ମହୁମାଛି ପାଳନ ଏବଂ ମହୁ ମିଶନ (NBHM) ଏକ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ପ୍ରାୟୋଜିତ ଯୋଜନା। ଭାରତ ସରକାର ଦେଶରେ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଉପାୟରେ ମହୁମାଛି ପାଳନକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ଏବଂ ଗୁଣାତ୍ମକ ମହୁ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମହୁମାଛି ଆଧାରିତ ଉତ୍ପାଦ ଉତ୍ପାଦନକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରିବା ପାଇଁ ଏହି ଯୋଜନା ଆରମ୍ଭକରିଥିଲେ। ଜାତୀୟ ମହୁମାଛି ବୋର୍ଡ ଦ୍ବାରା କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ, ଏହି ଯୋଜନା ଆତ୍ମନିର୍ଭର ଭାରତ ବ୍ୟାନର ଅଧୂନରେ ୫୦୦ କୋଟି ଟଙ୍କା ବ୍ୟୟବରାଦରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେଉଛି। ୨୦୨୦-୨୧ରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥ‌ିବା ଏହି ଯୋଜନାଟି ପ୍ରାରମ୍ଭରେ ତିନି ବର୍ଷ ପାଇଁ ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଥିଲା, କିନ୍ତୁ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ବଜେଟ୍ ନ ଥିବାରୁ ଏହାର ଅବଧୂ ଆଉ ତିନି ବର୍ଷ ପାଇଁ ବୃଦ୍ଧି କରାଯାଇଥିଲା।

ମହୁମାଛି ପାଳନ ଏକ କୃଷି କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଯାହାକୁ ଚାଷୀ ଓ ଭୂମିହୀନ ଶ୍ରମିକମାନେ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ କରିଥାନ୍ତି । ଏହା ସମନ୍ବିତ କୃଷି ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଏକ ଅଭିନ୍ନ ଅଂଗ ।

ଏହା ଅନେକ ଗଛର ପରାଗସଂଗମ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ବପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରେ, ଫସଲ ଉତ୍ପାଦନ ଏବଂ କୃଷକଙ୍କ ଆୟରେ ଯୋଗଦାନ କରେ। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ମହୁମହମ, ମହୁମାଛି ପରାଗ, ପ୍ରୋପୋଲିସ୍, ରୟାଲ୍ ଜେଲି ଏବଂ ମହୁମାଛି ବିଷ ସମେତ ଅନେକ ମୂଲ୍ୟଯୁକ୍ତ ମହୁମାଛି ଉତ୍ପାଦ ଉତ୍ପାଦନ ମାଧ୍ୟମରେ ଚାଷୀଙ୍କ ଜୀବିକା ଏବଂ ଆୟ ବୃଦ୍ଧି କରେ।

ସମନ୍ବିତ କୃଷି ହେଉଛି ସାଧାରଣ ଏବଂ ବ୍ୟାପକ ଶବ୍ଦ ଯାହା ବର୍ତ୍ତମାନର ପାରମ୍ପରିକ ଏକକ ଫସଲ ପ୍ରଣାଳୀ ପରିବର୍ତ୍ତେ ବହୁ-ଫସଲ ଏବଂ ସମନ୍ବିତ କୃଷିକୁ ବୁଝାଏ। ଏହା ଏକ କୃଷି ପ୍ରଣାଳୀକୁ ବୁଝାଏ ଯାହା ପଶୁପାଳନ, ମତ୍ସ୍ୟପାଳନ, ଶସ୍ୟ ଉତ୍ପାଦନ ଏବଂ ଉଦ୍ୟାନ କୃଷିକୁ ଅନୁର୍ଭୁକ୍ତ କରେ।

ଭାରତର ବିବିଧ କୃଷି-ଜଳବାୟୁ ପରିସ୍ଥିତି ମହୁମାଛି ପାଳନ, ମହୁ ଉତ୍ପାଦନ ଏବଂ ରପ୍ତାନି ପାଇଁ ଅପାର ସମ୍ଭାବନା ରଖୁଛି। ଗ୍ରାମୀଣ ବିକାଶ ଏବଂ ସ୍ଥାୟୀ କୃଷିରେ ଏହାର ଗୁରୁତ୍ବକୁ ସ୍ବୀକାର କରି, ଭାରତ ସରକାର ଏକ ନୂତନ ମଧୁର ବିପ୍ଳବ ଅଭିଯାନର ଅଂଶ ଭାବରେ ଜାତୀୟ ମହୁମାଛି ମହୁ ମିଶନ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ। ଏହି ମହତ୍ବାକାଂକ୍ଷୀ ପଦକ୍ଷେପର ଲକ୍ଷ୍ୟ ଦେଶରେ ଗୁଣାତ୍ମକ ମହୁ ଉତ୍ପାଦନ ବୃଦ୍ଧି କରିବା ଏବଂ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଏବଂ ସଂଗଠିତ ମହୁମାଛି ପାଳନ ମାଧ୍ୟମରେ ଚାଷୀଙ୍କ ଆୟ ବୃଦ୍ଧି କରିବା।

ଜାତୀୟ ମହୁପାଳନ ଏବଂ ମହୁ ମିଶନ୍

pib I।

NBHM ହେଉଛି କୃଷି ଉତ୍ପାଦନ ବୃଦ୍ଧି କରିବା ପାଇଁ ମହୁମାଛି ପାଳନ କ୍ଷେତ୍ରର ସାମଗ୍ରିକ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ବୈଜ୍ଞାନିକ ମହୁମାଛି ପାଳନକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ପାଇଁ ଏକ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ କ୍ଷେତ୍ର ଯୋଜନା।

ମୋଟ ବଜେଟ୍ ଖର୍ଚ୍ଚ:

୫୦୦ କୋଟି ଟଙ୍କା।

01

କାର୍ଯ୍ୟାନ୍ୱୟନର ସମୟ:

ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷ ୨୦୨୦-୨୧ ରୁ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷ ୨୦୨୫-୨୬

02

ମାଧ୍ୟମରେ କାର୍ଯ୍ୟାନ୍ୱୟନ କରାଯାଉଛି |

3 ମିନି ମିଶନ୍ |

03

ଲକ୍ଷ୍ୟ: ଭାରତରେ "ମିଠା ବିପ୍ଳବ" ହାସଲ କରିବା।

ଉତ୍ସ: କୃଷି ଏବଂ କୃଷକ କଲ୍ୟାଣ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ

ଜାତୀୟ ମହୁମାଛି ମିଶନର ଉପ-ଯୋଜନା

ଜାତୀୟ ମହୁମାଛି ମିଶନ (NBHM) ତିନୋଟି କ୍ଷୁଦ୍ର-ମିଶନ ମାଧ୍ଯମରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରାଯାଏ: ଏମଏମ୧, ଏମଏମ୨, ଏମଏମ୩ ।

ମିନି ମିଶନ ୧: ଏହି ମିଶନ ବୈଜ୍ଞାନିକ ମହୁମାଛି ପାଳନ ଏବଂ ପରାଗସଂଗମ ମାଧ୍ଯମରେ ବିଭିନ୍ନ ଫସଲର ଉତ୍ପାଦନ ଏବଂ ଉତ୍ପାଦକତାକୁ ଉନ୍ନତ କରିବା ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦିଏ।

ମିନି ମିଶନ ୨; ଏହି ମିଶନ ମହୁମାଛି ପାଳନ ଉତ୍ପାଦର ଅମଳ ପରବର୍ତ୍ତୀ ପରିଚାଳନା ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଆବଶ୍ୟକୀୟ ଭିତ୍ତିଭୂମି ଯୋଗାଇ ଦିଏ, ଯେପରିକି ମହୁ ସଂଗ୍ରହ, ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ, ସଂରକ୍ଷଣ, ବିପଣନ ଏବଂ ମୂଲ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ।

ମିନି ମିଶନ ୩; ଏହି ମିଶନ ଦେଶର ସମସ୍ତ ଅଞ୍ଚଳର କୃଷି-ଜଳବାୟୁ ପରିସ୍ଥିତି ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ବିଭିନ୍ନ ଗବେଷଣା ଏବଂ ବିକାଶ ପଦକ୍ଷେପ ଏବଂ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ବିକାଶ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦିଏ।

ପ୍ରମୁଖ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ :

ଏନବିଏଚଏମର କେତେକ ପ୍ରମୁଖ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନିମ୍ନରେ ଦିଆଗଲା ।

ଏନବିଏଚଏମର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ଚାଷୀମାନଙ୍କ ଆୟ ଏବଂ ନିଯୁକ୍ତି ବୃଦ୍ଧି କରିବା ପାଇଁ ମହୁମାଛି ପାଳନ ଶିଳ୍ପକୁ ସାମଗ୍ରିକ ଭାବରେ ବିକଶିତ କରିବା, ଚାଷୀ ଏବଂ ଅଣ-ଚାଷୀ ପରିବାର ଉଭୟଙ୍କୁ ଜୀବିକା ପ୍ରଦାନ କରିବା ଏବଂ କୃଷି ଏବଂ ଉଦ୍ୟାନ ଉତ୍ପାଦନକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା।

ଅତିରିକୁ ଭିତ୍ତିଭୂମି ବିକାଶ କରି ମହୁମାଛିର ଏକ ଗୁଣାତ୍ମକ ନ୍ୟୁକ୍ଲିୟସ୍ ଷ୍ଟକ୍ ସୃଷ୍ଟି କରିବା, ତାପରେ ଏହି ଷ୍ଟକକୁ ଗୁଣିତ କରିବା, ଏବଂ ମହୁ ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ ପ୍ଲାଣ୍ଟ ସଂରକ୍ଷଣ, ଶୀତଳୀକରଣ, ସଂଗ୍ରହ, ବ୍ରାଣ୍ଡିଂ ଏବଂ ବିପଣନ ଭଳି ଅମଳ ପରବର୍ତ୍ତୀ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ପାଇଁ ଭିତ୍ତିଭୂମି ବିସ୍ତାର କରିବା ।

ଏହା ସହିତ, ସମସ୍ତ ମହୁ ଉତ୍ପାଦର ଶୁଦ୍ଧତା ଯାଞ୍ଚ କରିବା ପାଇଁ ମହୁ ଉତ୍ପାଦନକାରୀ ଜିଲ୍ଲା ଏବଂ ପ୍ରଦେଶଗୁଡ଼ିକରେ ଆଧୁନିକ ଗୁଣବତ୍ତା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ପ୍ରୟୋଗଶାଳା ସ୍ଥାପନ କରିବା।

ମହୁ ଏବଂ ମହୁମାଛି ଉତ୍ପାଦର ଉତ୍ସଗୁଡ଼ିକୁ ଟ୍ରାକ୍ କରିବା ଏବଂ ବ୍ଲକଚେନ୍ ଏବଂ ଚିହ୍ନଟକରଣ ପ୍ରଣାଳୀ ମାଧ୍ୟମରେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଅନଲାଇନରେ ପଞ୍ଜୀକରଣ କରିବା ପାଇଁ ସୂଚନା ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଉପକରଣ ବ୍ୟବହାର କରିବା।

ସମସ୍ତ ମହୁ ଉତ୍ପାଦନକାରୀ କ୍ଷେତ୍ରରେ ମହୁ କରିଡର ବିକାଶ କରିବା

କୃଷି ଉଦ୍ୟୋଗୀ ଏବଂ କୃଷି ଷ୍ଟାର୍ଟଅପ୍‌ଗୁଡ଼ିକୁ ମହୁ ଉତ୍ପାଦନ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ସହିତ ଲିଙ୍କ୍ କରିବା।

ମହୁମାଛି ପାଳନ ଶିଳ୍ପରେ ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ବ୍ୟବହାର, ବିକାଶ ଏବଂ ବ୍ୟବହାର ଏବଂ ଦକ୍ଷତା ବିକାଶକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ପାଇଁ ଉଚ୍ଚମାନର ମହୁ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମହୁମାଛି ଉତ୍ପାଦର ଉତ୍ପାଦନ ବୃଦ୍ଧି କରିବା ।