ଦୀପାବଳୀ ପାଳନ ର ଉଦେଶ୍ୟ ଓ ଵିଧି ବିଧାନ...
ଦୀପାବଳି ଏହା ଆମ ସନାତନ ଧର୍ମର ଏକ ପବିତ୍ରତମ ପର୍ବ ; ଯେଉଁଥିରେ ଅନ୍ଧକାର ଉପରେ ଆଲୋକ, ଅସତ୍ୟ ଉପରେ ସତ୍ୟ, ଅଧର୍ମ ଉପରେ ଧର୍ମ ଓ ଅଜ୍ଞାନ ଉପରେ ଜ୍ଞାନର ବିଜୟ ଘୋଷିତ ହୁଏ।
ମନୁସ୍ମୃତିରେ ଅନୁସାରେ:
ଗୃହରୁ ଅନ୍ଧକାର ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଦୀପ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରିବା ଉଚିତ। ଏହା କେବଳ ଦେହିୟ ଅନ୍ଧକାର ନୁହେଁ, ମାନସିକ ଓ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଅନ୍ଧକାରକୁ ମଧ୍ୟ ଦୂର କରେ।
ଏହି ଦିନ ରାତ୍ରିରେ ଘର ସଫା କରି, ଗୋବର ଓ ଗଙ୍ଗାଜଳ ଦ୍ୱାରା ଶୁଚି କରାଯାଏ, ଏବଂ ଗୃହର ଦ୍ୱାରରେ ଦୀପ ଜ୍ଵଳନ କରି ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ପୂଜା କରାଯାଏ।
ଧନ, ଧାନ୍ୟ, ଶାନ୍ତି ଓ ସମୃଦ୍ଧିର ଦେବୀ ହେଲେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ — ତେଣୁ ଏହି ଦିନ ତାଙ୍କ ଆରାଧନା କଲେ ଗୃହରେ ଶୁଭ ଶକ୍ତି ସ୍ଥାପିତ ହୁଏ।
ପଦ୍ମପୁରାଣ କୁହେ:
ୟସ୍ୟାଃ ପ୍ରସାଦେନ ଲଭେତ୍ ସୁକୃତିନ୍ ଧନମ୍।”
ଅର୍ଥ — ଆଶ୍ୱିନ ମାସର ଅମାବାସ୍ୟା ଦିନ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ପୂଜା କରିବା ଶୁଭ। ଯେ ଜନ ତାଙ୍କ ପ୍ରସାଦ ପାଉଛନ୍ତି, ସେ ଧନ, ସୁଖ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ଦୀପାବଳି କେବଳ ଏକ ଦିନ ନୁହେଁ, ଏହା ପାଞ୍ଚଦିବସୀୟ ପର୍ବ :
????ଧନତେରସ – ଧନ୍ବନ୍ତରୀ ଦେବଙ୍କ ଜନ୍ମଦିନ। ଏହିଦିନ ଶରୀର ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ଆୟୁର ଲାଭ ପାଇଁ ପୂଜା କରାଯାଏ।
????ନରକଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ – ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନରକାସୁର ବଧର ସ୍ମୃତିଦିନ। ଅନ୍ଧକାର ଓ ଅସତ୍ୟର ନିରାସନ ସୂଚକ।
????ଲକ୍ଷ୍ମୀ ପୂଜା ଅମାବାସ୍ୟା – ଆଲୋକ ଓ ସମୃଦ୍ଧିର ଆଗମନ।
????ଗୋବର୍ଧନ ପୂଜା – ଗୋ ଓ ପ୍ରକୃତିର ରକ୍ଷାର ସଂକଳ୍ପ।
????ଭାଇଦୂଜ – ଭାଇ-ଭଉଣୀ ମିଳନର ଦିନ, ପରିବାରିକ ସନ୍ଧିର ପର୍ବ।
ଦୀପାବଳି ହେଉଛି ଆତ୍ମାର ଜାଗରଣ। ଯେପରି ରାମ ଚନ୍ଦ୍ର ରାବଣ ବଧ କରି ଅୟୋଧ୍ୟାକୁ ଫେରିଥିଲେ, ସେହିପରି ଆମ ମନର ରାବଣ — ମୋହ, ମାୟା, ଅଭିମାନ, ଲୋଭ ଓ ଅଜ୍ଞାନ — ସବୁକୁ ବିଜୟ କରି ଆମେ ନିଜେ ଆଲୋକରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ଉଚିତ।
ବୃହଦାରଣ୍ୟକ ଉପନିଷଦ୍ କୁହେ :
ଅନ୍ଧକାରରୁ ଆଲୋକ ଦିଗରେ ଯାଆ।
ଏହି ହେଉଛି ଦୀପାବଳିର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସାର — ଆତ୍ମଜ୍ଞାନ ଦ୍ଵାରା ମୋକ୍ଷର ମାର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତି।
ଦୀପାବଳି ଆମକୁ ଶିଖାଏ : ଅନ୍ଧକାର କେବଳ ଅଗ୍ନିରେ ନୁହେଁ, ଜ୍ଞାନ ଓ ଭଲ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଦୂର ହୁଏ।
ଆମେ ଦୀପ ଜାଳିଲେ, ଅନ୍ୟଙ୍କ ହୃଦୟ ମଧ୍ୟ ଆଲୋକିତ ହୁଏ।
ସେଥିପାଇଁ ଶାସ୍ତ୍ର କୁହେ:
ଅର୍ଥ — ଯେ ଦୀପ ଭକ୍ତି ସହ ଜ୍ଵଳିତ ହୁଏ, ସେ କେବଳ ଆଲୋକ ନୁହେଁ, ହିତ ଓ ଶାନ୍ତି ଦାୟକ।
ଦୀପାବଳି ଆମକୁ ମନେ ପକାଏ ଯେ ଧର୍ମ ଓ ସତ୍ୟ ଅବଶ୍ୟ ବିଜୟୀ ହୁଏ।
ଆମ ଘରରେ ଯେପରି ଦୀପ ଜାଳିଛେ, ସେପରି ଆମ ମନ ଓ ସମାଜରେ ମଧ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ଓ ମଙ୍ଗଳର ଆଲୋକ ଜ୍ଵଳିତ ହେଉ।
ଆସନ୍ତୁ ଆମେ ଏହି ଦୀପାବଳିରେ ମାତ୍ର ଘର ନୁହେଁ, ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ଆଲୋକିତ କରିବାର ସଂକଳ୍ପ ନେବା।
