ପାପାଙ୍କୁଶା ଏକାଦଶୀ ବ୍ରତ ଓ ପ୍ରଚ୍ଛଦ ପଟ କାହାଣୀ...

Oct 22, 2026 - 14:42
 7
ପାପାଙ୍କୁଶା ଏକାଦଶୀ ବ୍ରତ ଓ ପ୍ରଚ୍ଛଦ ପଟ କାହାଣୀ...

ଆଶ୍ୱିନ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷରେ ପଡ଼ୁଥିବା ପାପାଙ୍କୁଶା ଏକାଦଶୀ ଏକ ପବିତ୍ର ଦିବସ, ଯାହା ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ (ତାଙ୍କ 'ପଦ୍ମନାଭ' ସ୍ୱରୂପରେ) ଆରାଧନା ପାଇଁ ଉତ୍ସର୍ଗୀକୃତ। 

ପାପାଙ୍କୁଶା ଏକାଦଶୀର ଅର୍ଥ

'ପାପାଙ୍କୁଶା' ଶବ୍ଦଟି ଦୁଇଟି ଶବ୍ଦର ମିଶ୍ରଣରେ ଗଠିତ—'ପାପ' ଏବଂ 'ଅଙ୍କୁଶ' (ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ଏକ ଅସ୍ତ୍ର ବା ଅଙ୍କୁଶ)।

ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଏପରି ଏକ 'ଅଙ୍କୁଶ' ଯାହା ପାପକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ କିମ୍ବା ରୋକିଥାଏ।

ଏହି ବ୍ରତ ପାଳନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ଜାଣତରେ କିମ୍ବା ଅଜାଣତରେ କରିଥିବା ସମସ୍ତ ପାପ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।

ପାପାଙ୍କୁଶା ଏକାଦଶୀର ମହତ୍ତ୍ୱ

ପାପରୁ ମୁକ୍ତି: ଏହି ବ୍ରତ ପାଳନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜର ବର୍ତ୍ତମାନ ଜୀବନ ତଥା ପୂର୍ବ ଜନ୍ମରେ କରିଥିବା ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଥାଏ।

ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତି: ମହାଭାରତ କାଳରେ, ଭଗବାନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ବୁଝାଇଥିଲେ ଯେ ଏହି ବ୍ରତ ପାଳନ କଲେ ବ୍ୟକ୍ତି ଶେଷରେ ବୈକୁଣ୍ଠ ଧାମ (ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନିବାସ ସ୍ଥାନ) ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥାଏ।

ଦାନର ଫଳ: ଏହି ଦିନ ସୁନା, ତିଳ, ଭୂମି, ଗାଈ, ଅନ୍ନ, ଜଳ, ଛତା ଏବଂ ପାଦୁକା (ଜୋତା/ଚପଲ) ଭଳି ଜିନିଷ ଦାନ କଲେ ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ଯମରାଜଙ୍କ (ମୃତ୍ୟୁର ଦେବତା) ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗିବାକୁ ପଡ଼େ ନାହିଁ।

ପୌରାଣିକ କଥାବସ୍ତୁ ଏବଂ ପାପ ମୋଚନ ପ୍ରକ୍ରିୟା

ଅଜ୍ଞାନତା ଏବଂ ପାପକର୍ମ:

 ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, ବିନ୍ଧ୍ୟାଚଳ ପର୍ବତମାଳାରେ କ୍ରୋଧନ (ଯିଏ 'ମହାକ୍ରୂର' ନାମରେ ମଧ୍ୟ ପରିଚିତ ଥିଲା) ନାମକ ଜଣେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିଷ୍ଠୁର ଶିକାରୀ ବାସ କରୁଥିଲା। ସେ ନିଜର ସମଗ୍ର ଜୀବନ ହିଂସା, ମିଥ୍ୟାଚାର, ଲୁଟପାଟ ଏବଂ ଅଧର୍ମ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବିତାଇଥିଲା, ଯାହା ଫଳରେ ତା’ ଉପରେ ଅନେକ ଗୁରୁତର ପାପ ଜମା ​​ହୋଇଯାଇଥିଲା। 

ମୃତ୍ୟୁ ଭୟ ଓ ଅନୁତାପ: ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କ ଜୀବନକାଳ ଶେଷ ହେବାକୁ ଆସିଲା ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁ ସମୟ ନିକଟତର ହେଲା, ଯମରାଜ ନିଜ ଦୂତମାନଙ୍କୁ (ଯମଦୂତ) ସେହି ଶିକାରୀକୁ ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆଣିବା ପାଇଁ ଆଦେଶ ଦେଲେ। ଯମଦୂତମାନଙ୍କର ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଦେଖି ଶିକାରୀ ଭୟରେ ଥରି ଉଠିଲେ। ସେ ନିଜର କୁକର୍ମଗୁଡ଼ିକର ଗମ୍ଭୀରତା ଉପଲବ୍ଧି କଲେ ଏବଂ ଯମଲୋକରେ ତାଙ୍କୁ ଅପେକ୍ଷା କରିଥିବା ଯନ୍ତ୍ରଣା ବିଷୟରେ ଭାବି ଅତ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାକୁଳ ଓ ଭୀତ ହୋଇପଡ଼ିଲେ।

ଋଷିଙ୍କ ଶରଣାପନ୍ନ: 

ଭୟରେ ବିହ୍ୱଳ ହୋଇ ସେ ତୁରନ୍ତ ମହର୍ଷି ଅଙ୍ଗିରାଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଚରଣରେ ଲୋଟି ପଡ଼ିଲେ। କାନ୍ଦି କାନ୍ଦି ସେ ନିବେଦନ କଲେ, "ହେ ମହର୍ଷି! ମୁଁ ମୋର ସମଗ୍ର ଜୀବନରେ କେବଳ ପାପ ହିଁ କରିଛି। ଦୟାକରି ମୋତେ ଏପରି ଏକ ଉପାୟ କୁହନ୍ତୁ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଯମରାଜଙ୍କ ଦଣ୍ଡରୁ ରକ୍ଷା ପାଇପାରିବି ଏବଂ ମୋର ପାପଗୁଡ଼ିକ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯିବ।"

ପାପଙ୍କୁଶା ଏକାଦଶୀ ବ୍ରତ ଓ ପାଳନ: 

କରୁଣାବଶତଃ, ମହର୍ଷି ଅଙ୍ଗିରା ତାଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଲେ ଯେ, ଯଦି ସେ ଆଶ୍ୱିନ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷରେ ପଡ଼ୁଥିବା 'ପାପଙ୍କୁଶା ଏକାଦଶୀ' ବ୍ରତକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭକ୍ତିଭାବ ସହ ପାଳନ କରନ୍ତି, ଉପବାସ ରୁହନ୍ତି ଏବଂ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ (ପଦ୍ମନାଭ ରୂପରେ) ପୂଜା କରନ୍ତି, ତେବେ ତାଙ୍କ ଜୀବନର ସମସ୍ତ ପାପ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯିବ।

ପାପର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିନାଶ: 

ମହର୍ଷିଙ୍କ ପରାମର୍ଶ ଅନୁସାରେ, ଶିକାରୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିଷ୍ଠାର ସହ ଏକାଦଶୀ ବ୍ରତ ପାଳନ କଲେ; ସେ ଅନ୍ନଗ୍ରହଣ କଲେ ନାହିଁ, ଭଗବାନଙ୍କ ପୂଜା କଲେ ଏବଂ ରାତିସାରା ଜାଗରଣ ରହିଲେ। ଏହି ଗୋଟିଏ ବ୍ରତର ପ୍ରଭାବରେ ତାଙ୍କ ହୃଦୟ ପବିତ୍ର ହୋଇଗଲା ଏବଂ ତାଙ୍କ ଜୀବନର ସମସ୍ତ ଗୁରୁତର ପାପ ଭସ୍ମୀଭୂତ ହୋଇଗଲା। 

ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ଯମଦୂତମାନେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ ମଧ୍ୟ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ; ବରଂ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦୂତମାନେ ଆସିଲେ ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ମାନର ସହ ତାଙ୍କୁ ଏକ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ବସାଇ ବୈକୁଣ୍ଠ (ଭଗବାନଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଧାମ)କୁ ନେଇଗଲେ।