ବିଶ୍ବ ଟେଲିଭିଜନ ଦିବସ ୨୦ ସାରା ଭାରତରେ ୨୩୦ ନିୟୁତ ପରିବାରକୁ ସଂଯୋଗ କରୁଛି
ବିଶ୍ବ ଟେଲିଭିଜନ ଦିବସ ୨୦ ସାରା ଭାରତରେ ୨୩୦ ନିୟୁତ ପରିବାରକୁ ସଂଯୋଗ କରୁଛି
ଭାରତର ଟେଲିଭିଜନ ନେଟୱାର୍କ ସାରା ଦେଶରେ ୨୩୦ ନିୟୁତ ପରିବାରରେ ୯୦୦ କରୁଛି। ୦ ନିୟୁତ ଦର୍ଶକଙ୍କୁ ସଂଯୋଗ
ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୦୨୫ ସୁଦ୍ଧା ୯୧୮ଘରୋଇ ସାଟେଲାଇଟ୍ ଚ୍ୟାନେଲ୍ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ, ଯାହା ଏକ ଦୃଢ଼ ପ୍ରସାରଣ ଇକୋସିଷ୍ଟମକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରୁଛି।
6 ଦେଶବ୍ୟାପୀ ୬.୫ କୋଟି ଡିଡି ମାଗଣା ଡିସ୍ ଘର, ଡିଜିଟାଲ୍ ଅନୁର୍ଭୁକ୍ତି ଏବଂ ମାଗଣା ସାଧାରଣ ପ୍ରବେଶକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରୁଛି।
୨୧.୧୧.୨୦୨୫ : ୧୯୯୬ ମସିହାରେ ଗୃହୀତ ଏକ ପ୍ରସ୍ତାବ ମାଧ୍ୟମରେ ମିଳିତ ଜାତିସଂଘ ସାଧାରଣ ସଭାର ଘୋଷଣା ପରେ ପ୍ରତିବର୍ଷ ନଭେମ୍ବର ୨୧ ତାରିଖରେ ବିଶ୍ବ ଟେଲିଭିଜନ ଦିବସ ପାଳନ କରାଯାଏ। କରାଯା ଏହି ଦିବସ ଟେଲିଭିଜନକୁ ସୂଚନା ଦେବା, ଶିକ୍ଷା ଦେବା ଏବଂ ଜନମତକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିବା ଏବଂ ଯୋଗାଯୋଗ ତଥା ବିଶ୍ବ ବୁଝାମଣାକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବାରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ବପୂର୍ଣ୍ଣ ମାଧ୍ଯମ ଭାବରେ ସ୍ବୀକୃତି ଦିଏ।
ଭାରତରେ, ଯେଉଁଠାରେ ୨୩୦ ନିୟୁତରୁ ଅଧୂକ ଟେଲିଭିଜନ ପରିବାର ପ୍ରାୟ ୯୦୦ ନିୟୁତ ଦର୍ଶକଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚନ୍ତି, ସୂଚନା ଏବଂ ପ୍ରସାରଣ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ (ଏମଆଇବି) ଏବଂ ଏହାର ସାର୍ବଜନୀନ ପ୍ରସାରଣ ନେଟୱାର୍କ, ପ୍ରସାର ଭାରତୀ ତତ୍ତ୍ବାବଧାନରେ ଏହି ଦିବସ ପାଳନ କରାଯାଏ। ଦୂରଦର୍ଶନ ଏବଂ ଅଲ୍ ଇଣ୍ଡିଆ ରେଡିଓ ଦ୍ବାରା କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଏବଂ ଏବଂ ପ୍ରସାରଣ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମଗୁଡ଼ିକ ସାର୍ବଜନୀନ ସେବା ଯୋଗାଯୋଗ, ବିକାଶ ବାର୍ତ୍ତାର ପ୍ରସାର ଏବଂ ଜାତୀୟ ସଂହତିକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବାରେ କରିବାରେ ଟେଲିଭିଜନର ସ୍ଥାୟୀ ଭୂମିକାକୁ ଉଜ୍ଜ୍ବଳ କରିଥାଏ।
ଭାରତରେ ସୂଚନା ଏବଂ ମନୋରଞ୍ଜନ ପ୍ରସାରଣ ପାଇଁ ଟେଲିଭିଜନ ସବୁଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଆସୁଛି, ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ପରିବାରକୁ ସଂଯୋଗ କରୁଛି ଏବଂ ଜନସଚେତନତା ତଥା ଅଂଶଗ୍ରହଣକାରୀ ଶାସନର ଉଦ୍ଦେଶ୍ଯ ପାଇଁ ଗୁରୁତ୍ବପୂର୍ଣ୍ଣ ଯୋଗଦାନ ଦେଉଛି।
ଆପଣ କ'ଣ ଜାଣିଛନ୍ତି?
ଭାରତର ଗଣମାଧ୍ୟମ ଏବଂ ମନୋରଞ୍ଜନ (ଏମ୍ ଆଣ୍ଡ ଇ) କ୍ଷେତ୍ର ୨୦୨୪ ରେ ଅର୍ଥନୀତିରେ ଟ.୨.୫ ଟ୍ରିଲିୟନ ଅବଦାନ ଦେଇଥିଲା ଏବଂ ୨୦୨୭ ସୁଦ୍ଧା ଏହା ଟ.୩ ଟ୍ରିଲିୟନ ଅତିକ୍ରମ କରିବ ବୋଲି ଆକଳନ କରାଯାଇଛି। କେବଳ ଟେଲିଭିଜନ ଏବଂ ପ୍ରସାରଣ କ୍ଷେତ୍ର ୨୦୨୪ ରେ ପ୍ରାୟ ଟ.୬୮୦ ବିଲିୟନ ଆୟ କରିଥିଲା। ଏହି କ୍ଷେତ୍ରର ଅଭିବୃଦ୍ଧି ଡିଜିଟାଲ ସମ୍ପ୍ରସାରଣ, ୪କେ ପ୍ରସାରଣ, ସ୍ମାର୍ଟ ଟିଭି, ୫ଜି ଏବଂ ଓଟିଟି ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ଦ୍ବାରା ଚାଳିତ ହୋଇଛି ଯାହା ୬୦୦ ନିୟୁତରୁ ଅଧୂକ ଉପଭୋକ୍ତାଙ୍କୁ ସେବା ପ୍ରଦାନ କରୁଛି।
ଭାରତରେ ଟେଲିଭିଜନର ଅଭିବୃଦ୍ଧି
ଭାରତରେ ଟେଲିଭିଜନ ଏକ ସୀମିତ ପରୀକ୍ଷାମୂଳକ ସେବାରୁ ବିଶ୍ବର ସର୍ବବୃହତ ପ୍ରସାରଣ ନେଟୱାର୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏକୁ ବିକଶିତ ହୋଇଛି, ଯାହା ଯୋଗାଯୋଗ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା, ସାର୍ବଜନୀନ ପ୍ରସାରଣ ଏବଂ ଡିଜିଟାଲ ନବସୃଜନରେ ଦେଶର ପ୍ରଗତିକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରେ। ସୂଚନା ଏବଂ ପ୍ରସାରଣ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଦ୍ବାରା ନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ, ଭାରତର ଟେଲିଭିଜନ ଯାତ୍ରା ଦେଶର ସାମାଜିକ-ଆର୍ଥକ ବିକାଶକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରେ - ୧୯୫୦ ଦଶକର ସାମୁଦାୟିକ ଶିକ୍ଷା ପ୍ରସାରଣରୁ ଆଜି ଏକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଡିଜିଟାଇଜଡ୍, ବହୁ-ଚ୍ୟାନେଲ ପରିବେଶ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ। ନିମ୍ନଲିଖୂତ ପର୍ଯ୍ୟାୟଗୁଡ଼ିକ ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ଚିହ୍ନଟ କରେ, ସରକାରୀ ରେକର୍ଡରେ ଦଲିଲଭୁକୁ ପ୍ରମୁଖ ନୀତିଗତ ମାଇଲଖୁଣ୍ଟ ଏବଂ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ପ୍ରଗତିକୁ ହାଇଲାଇଟ୍ କରେ।
ପରୀକ୍ଷାମୂଳକ ଏବଂ ମୂଳ ପର୍ଯ୍ୟାୟ (୧୯୫୯-୧୯୬୫)
ଭାରତରେ ଟେଲିଭିଜନ ପ୍ରସାରଣ ୧୫ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୯୫୯ରେ ପରୀକ୍ଷାମୂଳକ ଭାବରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା, ଯାହା ସୂଚନା ଏବଂ ପ୍ରସାରଣ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ (ଏମଆଇବି) ଅଧୀନରେ ଅଲ୍ ଇଣ୍ଡିଆ ରେଡିଓ (ଏଆଇଆର) ଦ୍ବାରା ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଥିଲା। ଶିକ୍ଷା ଏବଂ
ସେବା ଆରମ୍ଭସମ୍ପ୍ରଦାୟ ବିକାଶରେ ଟେଲିଭିଜନର ଭୂମିକା ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିବା ପାଇଁ ୟୁନେସ୍କୋ ସହଯୋଗରେ ଏହି କରାଯାଇଥିଲା । ପ୍ରାରମ୍ଭରେ, ପ୍ରସାରଣ ଦିଲ୍ଲୀର ଏକ ଛୋଟ ପରିଧୂ ମଧ୍ୟରେ ସୀମିତ ଥୂଲା, ଯେଉଁଥ୍ରେ ସ୍କୁଲ ଶିକ୍ଷା ଏବଂ ଗ୍ରାମୀଣ ଉନ୍ନତି ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କେନ୍ଦ୍ରିତ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ପରିବେ ରିବେଷଣ କରାଯାଉଥିଲା ।
ପ୍ରସାରଣ ଏବଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ (୧୯୬୫-୧୯୮୨
୧୯୬୫ ମସିହାରେ ନିୟମିତ ଦୈନିକ ପ୍ରସାରଣ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା, ଯାହା ଅଲ୍ ଇଣ୍ଡିଆ ରେଡିଓ (ଏଆଇଆର) ମଧ୍ୟରେ ଦୂରଦର୍ଶନକୁ ଏକ ଏକ ଉତ୍ସର୍ଗୀକୃତ ର୍ଗୀକୃତ ଟେଲିଭିଜନ ସେବା ଭାବରେ ପ୍ର ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲା। ଏହି ସମୟ ମଧ୍ୟରେ, ଟେଲିଭିଜନ ଏକ ସୀମିତ ପରୀକ୍ଷଣରୁ ଏକ ବର୍ଷିତ ସାର୍ବଜନୀନ ସେବା ମାଧ୍ୟମରେ ଦ୍ରୁତ ଗର୍ତି ର୍ତିରେ ପରିବର୍ଷିତ ହୋଇଥ ଇଥିଲା । ମୁମ୍ବାଇ (୧୯୭୨), ଶ୍ରୀନଗର, ଅମୃତସର ଏବଂ କଲିକତା (୧୯୭୩-୭୫), ଏ ଚେନ୍ନାଇ (୧୯୭ ୯୭୫) ସମେତ ପ୍ରମୁଖ ସହରଗୁଡ଼ିକରେ ନୂତନ ଟେଲିଭିଜନ କେନ୍ଦ୍ର ସ୍ଥାପନ କରାଯାଇଥିଲା, ଯାହା କ କଭରେଜ୍ ବିସ୍ତାର କରିଥିଲା ଏବଂ ଜାତୀୟ ପ୍ରସାର ପ୍ରସାରଣ ଭିତ୍ତିଭୂମିକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିଥିଲା । ଏହି ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଜାତୀୟ ମାଧ୍ୟମ ଭାବରେ ଟେଲିଭିଜନର ଦ୍ରୁତ ପ୍ରସାରକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରି, ଦୂରଦର୍ଶନ ଭାରତରେ ପ୍ରସାରଣ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଦିଗ ଭା ଭାବରେ ଉଭା ହୋଇଥିଲା।
ଏହି ଯୁଗର ଏକ ଐତିହାସିକ ବିକ ବିକାଶ ଥୂଲା ୧୯୭୫-୭୬ ମସିହାରେ ଇସ୍ରୋ ଏବଂ ବଂ ନାସା ଦ୍ବାରା କରାଯାଇଥିବା ସାଟେଲାଇଟ୍ ଇନଷ୍ଟ୍ରକ୍ସନାଲ୍ ଟେଲିଭିଜନ ଏକ୍ସପେରିମେଣ୍ଟ (ଏସଆଇଟିଇ), ଯାହା ବିଶ୍ବର ସର୍ବବୃହତ ଉପଗ୍ରହ-ଆଧାରିତ ଶିକ୍ଷା ପରୀକ୍ଷଣ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ଥୂଲା । ସାଇଟ୍ ଅଧୀନରେ, ନାସା ର ର ଏଟିଏସ୍-୬ ଏଟି ଉପଗ୍ର ପଗ୍ରହ ଛଅଟି ରାଜ୍ୟର ୨୦ ଟି ଜିଲ୍ଲାର ପ୍ରାୟ ୨୪୦୦ ଗ୍ରାମରେ ଶିକ୍ଷାଗତ ବିଷୟବସ୍ତୁତ ବସ୍ତୁର ସିଧାସଳଖ । ପ୍ରସାରଣ ସକ୍ଷମ କରିଥିଲା, ଯେତେବେଳେ ଇସ୍ରେ ସ୍ରୋ ଭୂମି ପ୍ରଣାଳୀ ଏବଂ ଏଆଇଆର ପରିଚାଳିତ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଉତ୍ପାଦିନ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲା। କୃଷି, ସ୍ବାସ୍ଥ୍ୟ, ପରିବାର ନିୟୋଜନ, ପ୍ରାଥମିକ ଶିକ୍ଷା ଏବଂ ଶିକ୍ଷକ ତାଲିମ ପରେ କେନ୍ଦ୍ରିତ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମଗୁଡ଼ିକ - ଭାରତରେ ଉପଗ୍ରହ-ଆଧାରିତ ବିକାଶ ଯୋଗାଯୋଗର ମୂଳଦୁଆ ସ୍ଥାପନ ପନ କରିଥିଲା । ଉପରେ
ଦୂରଦର୍ଶନ ମନୋରଞ୍ଜନ ବ୍ୟତୀତ ଖବର, ସାର୍ବଜନୀନ ସେବା ପ୍ରସାରଣ, ସାମ୍ପ୍ରଦାୟିକ ଶିକ୍ଷା ଏବଂ ଶିକ୍ଷାଗତ ପ୍ର ପ୍ରସାରଣରେ ଏହାର କାର୍ଯ୍ୟାଦେଶକୁ ବିସ୍ତାର କରିଥିଲା। ନେଟୱାର୍କ ସ୍କୁଲ ଶିକ୍ଷା, ଗ୍ରାମୀଣ ବିକାଶ ଏବଂ ସଚେତନ ଚେତନତା ସୃଷ୍ଟିରେ ସଂରଚିତ ପ୍ରସାରଣ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲା, ଯାହା ୟୁଜିସି ର ଉଚ୍ଚ-ଶିକ୍ଷା ଟେଲିକାଷ୍ଟ ଏବଂ ସିଇସି ର ପାଠ୍ୟକ୍ରମ-ଆଧାରିତ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ କ୍ରମ ଭଳି ଭବିଷ୍ୟତର ଜାତୀୟ ପଦକ୍ଷେପ ପାଇଁ ମଞ୍ଚ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲା ।
ଏହି ଅବଧୂ ସାରା ଦେଶରେ ପ୍ରାମାଣିକ, ସନ୍ତୁଳିତ ସମାଚାର । ଏବଂ ସାର୍ବଜନୀନ ସୂଚନ ନ ସୂଚନା ପ୍ରଦାନ କରିବାରେ ଦୂରଦର୍ଶନର ବର୍ଷିତ ଭୂମିକାକୁ ମଧ୍ୟ ଚିହ୍ନିତ କରିଥିଲା, କାରଣ ସାର୍ବଜନୀନ ପ୍ରସାରଣ ମନୋରଞ୍ଜନ ବ୍ୟତୀତ ସାମାଜିକ ବିକାଶ ପାଇଁ ଏକ ଉପକରଣରେ ବିକଶିତ ହୋଇଥିଲା। ଆଞ୍ଚଳିକ ଦୂରଦର୍ଶନ କେନ୍ଦ୍ରଗୁଡ଼ି ଗୁଡ଼ିକ ସ୍ଥାନୀୟ-ଭାଷା ବିଷୟବସ୍ତୁ ସୃଷ୍ଟିକୁ ମଜବୁତ କରିଥିଲା, ଭାରତର ସାଂସ୍କୃତିକ ଏବଂ ଭାଷାଗତ ବିବିଧତାର ବ୍ୟାପକ କ ପ୍ରତିନିଧୂତ୍ବକୁ ସକ୍ଷମ କରିଥିଲା। ଟେଲିଭିଜନ କେନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ଆଞ୍ଚଳିକ ଉତ୍ପାଦନ ୟୁନିଟ୍ ବିସ୍ତାର ସହିତ, ଦୂରଦର୍ଶନ ସ୍ଥାନୀୟ-ଭା -ଭାଷା ବିଷୟବସ୍ତୁ ସୃଷ୍ଟିକୁ ମଜବୁତ କରିଥିଲା ଏବଂ ସାଂସ୍କୃତିକ ପ୍ରତିନିଧ୍ୱକୁ ବିସ୍ତାର କରିଥିଲା ।
୧୯୮୦ ଦଶକର ପ୍ରାରମ୍ଭ ସୁଦ୍ଧା, ଭାରତୀୟ ଟେଲିଭିଜନର ସାଂସ୍ଥାଗତ ଭିତ୍ତିଭୂମି ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା - ଏକ ଦେଶବ୍ୟାପୀ ନେଟୱାର୍କ, ଏକ ବିକାଶ-ମୁଖୀ ପ୍ରୋଗ୍ରାମିଂ ନୀତି ଏବଂ ବଦ୍ଧି ବନ୍ଧିତ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା କ୍ଷମତା ଯାହା ରଙ୍ଗୀନ ପ୍ରସାରଣ ଏବଂ ଜାତୀୟ କଭରେଜ୍ ସମେତ ପରବର୍ତ୍ତୀ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ପ୍ରସାରଣକୁ ଚାଳିତ କରିବ।
ରଙ୍ଗୀନ ଟେଲିଭିଜନ ଏବଂ ଜାତୀୟ କଭରେଜ (୧୯୮୨-୧୯୯୦)
୧୯୮୨ ମସିହାରେ ନୂଆଦିଲ୍ଲୀରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ଏସୀୟ କ୍ରୀଡ଼ା ଡ଼ା ସହିତ ରଙ୍ଗୀନ ଟେଲିଭିଜନର ପ୍ରଚଳନ ଭାରତର ପ୍ରସାରଣ ଇତିହାସରେ ଏକ ଐତିହାସିକ ଘଟଣା ଥୂଲା । ଏହି ସମ ସମୟରେ ଦୂରଦର୍ଶନ ଦର୍ଶନ ଅଧୀନରେ ସ୍ଥଳ ଟ୍ରାନ୍ସମିଟରଗୁଡ଼ିକର ଦ୍ରୁତ ପ୍ରସାରଣ ଦେଖାଯାଇଥିଲା, ଯାହା ଗ୍ରାମୀଣ ଏବଂ ଦୂରଦୂରାନ୍ତି ଅଞ୍ଚଳକୁ ପ୍ରସାରିତ କରିଥିଲା। ୧୯୯୦ ସୁଦ୍ଧା, ଦୂରଦର୍ଶନର ନେଟୱାର୍କ ଭାରତର ପ୍ରାୟ ୭୦ ପ୍ରତିଶତ ଜନସଂଖ୍ୟା ୮୦ ପ୍ରତିଶତ ଭୌଗୋଳିକ ଗୋଳିକ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଅଞ୍ଚଳକୁ କଭର କରିଥିଲା। ୧୯୮୦ ଦଶକରେ, ଦୂରଦର୍ଶନ ଏହାର ଆଞ୍ଚଳିକ ପ୍ରସାରଣ କେନ୍ଦ୍ରଗୁଡ଼ିକର ଭୂମିକା ମଧ୍ୟ ବିସ୍ତାର କରିଥିଲା ଯାହା ଦୂରଦର୍ଶନ କେନ୍ଦ୍ର ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା - ଯାହା ଆଞ୍ଚଳିକ ଭାଷାରେ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଉତ୍ପାଦନ ৩০° ପ୍ରସାରଣ କରିଥାଏ, ଏହାଦ୍ବାରା ଜାତୀୟ ପ୍ରସାରଣରେ ଭାଷାଗତ ଏବଂ ସାଂସ୍କୃତିକ ବିବିଧତାକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିଥାଏ।
