ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ମାନବୀୟ ଲୀଳାର କିଛି ଅଂଶ ଅଣସର ନୀତି ଓ ବିଧି ବ୍ୟବସ୍ଥା...

Jul 4, 2026 - 09:32
 24
ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ମାନବୀୟ ଲୀଳାର କିଛି ଅଂଶ ଅଣସର ନୀତି ଓ ବିଧି ବ୍ୟବସ୍ଥା...

ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ମାନବୀୟ ଲୀଳାର କିଛି ଅଂଶ ଅଣସର ନୀତି ଓ ବିଧି ବ୍ୟବସ୍ଥା...

୧. ଅଣସର କ’ଣ?

ସ୍ନାନ ପୂର୍ଣିମାରେ ୧୦୮ ଗରା ଜଳରେ ମହାସ୍ନାନ କରିବା ପରେ ମହାପ୍ରଭୁ ମାନବୀୟ ଲୀଳା କରି ଜ୍ୱରରେ ପୀଡ଼ିତ ହୁଅନ୍ତି। ସେଥିପାଇଁ ୧୫ ଦିନ ପାଇଁ ସେ ଗୁପ୍ତ ଘରେ ବିଶ୍ରାମ ନିଅନ୍ତି। ଏହି ସମୟକୁ ଅଣସର କୁହାଯାଏ। ଓଡ଼ିଆରେ ‘ଅଣ’ ଅର୍ଥ ନାହିଁ, ‘ସର’ ଅର୍ଥ ସରିବା – ଅର୍ଥାତ୍ ଦର୍ଶନ ନାହିଁ।

ସମୟ: ସ୍ନାନ ପୂର୍ଣିମା ସନ୍ଧ୍ୟାରୁ ଆଷାଢ ଅମାବାସ୍ୟା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ – ମୋଟ ୧୫ ଦିନ। ଅମାବାସ୍ୟା ପରଦିନ ନବଯୌବନ ଦର୍ଶନ, ତା’ପର ଦିନ ରଥଯାତ୍ରା।

୨. ଅଣସର ନୀତି

ଅଣସର ସମୟରେ ସମସ୍ତ ନୀତି ଦଇତାପତି ସେବକମାନେ କରନ୍ତି। ବ୍ରାହ୍ମଣ ସେବକମାନେ ଗର୍ଭଗୃହରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି ନାହିଁ।

1. ଅଣସର ପହଁଡ଼: ସ୍ନାନ ପୂର୍ଣିମା ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଗଜାନନ ବେଶ ସରିବା ପରେ ଠାକୁରମାନେ ପହଣ୍ଡିରେ ଅଣସର ପିଣ୍ଡି/ଅଣସର ଘରକୁ ବିଜେ କରନ୍ତି। ଏହା ଗର୍ଭଗୃହ ଭିତରେ ଥିବା ଏକ ଗୁପ୍ତ କୋଠରୀ।

2. ଗୁପ୍ତ ସେବା: ୧୫ ଦିନ ଦଇତାମାନେ ଠାକୁରଙ୍କୁ ରୋଗୀ ପରି ସେବା କରନ୍ତି। ବାହାର ଲୋକ ଦର୍ଶନ ପାଆନ୍ତି ନାହିଁ।

3. ଫୁଲୁରି ତେଲ ଲାଗି: ରାଜବୈଦ୍ୟ ତିଆରି କରିଥିବା ଔଷଧୀୟ ଫୁଲୁରି ତେଲ ଦଶମୂଳ, ଚନ୍ଦନ, କର୍ପୂର ମିଶାଇ ପ୍ରସ୍ତୁତ। ଏହି ତେଲ ଦଇତାମାନେ ପ୍ରତିଦିନ ଶ୍ରୀଅଙ୍ଗରେ ଲଗାନ୍ତି। ଏହା ଦ୍ୱାରା ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଜ୍ୱର ଭଲ ହୁଏ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ।

4. ପଣା ଭୋଗ: ଅଣସର ସମୟରେ ଠାକୁରଙ୍କୁ କେବଳ ଫଳ, ଛେନା, ଦୁଧ, ପଣା ଭୋଗ ଲାଗି ହୁଏ। ଅନ୍ନ ଭୋଗ ବନ୍ଦ। ଦଇତାମାନେ ନିଜେ ଏହି ଭୋଗ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରନ୍ତି।

5. ଚକା ବିଜେ ନୀତି: ଦଶମୀ ଦିନ ଚକା ବିଜେ ନୀତି ହୁଏ। ଠାକୁରଙ୍କୁ ଚକା ଉପରେ ବସାଇ ଫୁଲୁରି ତେଲ ଲଗାଯାଏ।

6. ଖଳି ଲାଗି: ଚତୁର୍ଦଶୀ ଦିନ ଖଳି ଲାଗି ଓ ରାଜପ୍ରସାଦ ବିଜେ ନୀତି। ଏହା ପରେ ଠାକୁର ସୁସ୍ଥ ହୁଅନ୍ତି।

7. ନବଯୌବନ ଦର୍ଶନ: ଅମାବାସ୍ୟା ପରଦିନ ଠାକୁରମାନେ ନୂଆ ଯୌବନ ପାଇ ନବଯୌବନ ବେଶରେ ଦର୍ଶନ ଦିଅନ୍ତି। ଏହାକୁ ନେତ୍ରୋତ୍ସବ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ।

୩. ଅଣସର ସମୟରେ ପୂଜିତ ଦିଅଁ – ପଟି ଦିଅଁ

ଅଣସର ୧୫ ଦିନ ମୂଳ ବିଗ୍ରହଙ୍କ ଦର୍ଶନ ବନ୍ଦ ରହେ। ଏହି ସମୟରେ ଭକ୍ତମାନେ ପଟି ଦିଅଁଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି।

1. ପଟି ଦିଅଁ କ’ଣ?

ପଟି ଦିଅଁ ହେଉଛନ୍ତି ଜଗନ୍ନାଥ, ବଳଭଦ୍ର ଓ ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କ ପଟ୍ଟଚିତ୍ର। ଏହାକୁ ଅଣସର ପଟି ବା ଅନବସର ପଟି କୁହାଯାଏ।

2. କେଉଁଠି ପୂଜା ପାଆନ୍ତି?

ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରର ଭିତର ବେଢାରେ ଥିବା ଅଣସର ପିଣ୍ଡି ବା ବ୍ରହ୍ମ ମଣ୍ଡପରେ ପଟି ଦିଅଁଙ୍କୁ ରଖାଯାଏ।

3. କିଏ ଚିତ୍ର କରନ୍ତି?

ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ ଚିତ୍ରକାର ସେବକମାନେ ସ୍ନାନ ପୂର୍ଣିମା ଆଗରୁ ଏହି ପଟି ଅଙ୍କନ କରନ୍ତି। ପ୍ରତିବର୍ଷ ନୂଆ ପଟି ତିଆରି ହୁଏ।

4. ବିଶେଷତା:

ପଟି ଦିଅଁଙ୍କ ଦର୍ଶନ କଲେ ମୂଳ ବିଗ୍ରହ ଦର୍ଶନର ଫଳ ମିଳେ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ।

ଅଣସର ସମୟରେ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରେ କେବଳ ପଟି ଦିଅଁଙ୍କ ପାଖରେ ଭୋଗ ଲାଗି ହୁଏ।

ଏହି ପରମ୍ପରା ଦର୍ଶାଏ ଯେ ଭଗବାନ ଅସୁସ୍ଥ ଥିଲେ ବି ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଦର୍ଶନରୁ ବଞ୍ଚିତ କରନ୍ତି ନାହିଁ।

୪. ଅଣସରର ତତ୍ତ୍ୱ

1. ମାନବୀୟ ଲୀଳା: ଭଗବାନ ମଣିଷ ପରି ରୋଗ, ବିଶ୍ରାମ, ଔଷଧ ସେବନ କରନ୍ତି – ଏହା ଭକ୍ତ ଓ ଭଗବାନଙ୍କ ଆତ୍ମୀୟତା ଦର୍ଶାଏ।

2. ପ୍ରକୃତି ନିୟମ: ଅତ୍ୟଧିକ ସ୍ନାନ ପରେ ବିଶ୍ରାମ ଜରୁରୀ – ଏହା ଆୟୁର୍ବେଦିକ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ।

3. ନୂତନ ଶକ୍ତି: ୧୫ ଦିନ ବିଶ୍ରାମ ପରେ ଠାକୁର ନବଯୌବନ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ରଥଯାତ୍ରାରେ ବାହାରନ୍ତି।

ସଂକ୍ଷେପ: ଅଣସର କେବଳ ବନ୍ଦ ଦର୍ଶନ ନୁହେଁ, ଏହା ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଚିକିତ୍ସା ପର୍ବ। ଦଇତାପତି ସେବକମାନେ ଡାକ୍ତର ଓ ସେବକ ରୂପେ ସେବା କରନ୍ତି, ଆଉ ପଟି ଦିଅଁ ଭକ୍ତଙ୍କ ଆଶା ବଞ୍ଚାଇ ରଖନ୍ତି।