ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମରେ ତର୍ପଣ ବିଧିର ସରଳ ବ୍ୟାଖ୍ୟାନ...

ତର୍ପଣ ହେଉଛି ଦେବଦେବୀ, ଋଷିଗଣ ଏବଂ ପୂର୍ବପୁରୁଷ (ପିତୃଗଣ) ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଜଳ ଅର୍ପଣ କରିବାର ଏକ ପବିତ୍ର ବିଧି। ବିଶେଷ କରି ପିତୃପକ୍ଷ (ମହାଳୟା), ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦିବସ କିମ୍ବା ପ୍ରତିଦିନ ସ୍ନାନ ପରେ ଏହା କରାଯାଇଥାଏ।

*୧. ଆବଶ୍ୟକ ସାମଗ୍ରୀ:*

- ଶୁଦ୍ଧ ଜଳ (ଗଙ୍ଗାଜଳ ମିଶ୍ରିତ ହେଲେ ଅଧିକ ଭଲ)

- ତମ୍ବା ପାତ୍ର କିମ୍ବା କୁଣ୍ଡ

- କୁଶ (ପବିତ୍ର ଘାସ)

- କଳା ତିଳ (ପିତୃ ତର୍ପଣ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ)

- ଅକ୍ଷତ (ଅଖଣ୍ଡ ଚାଉଳ) - ଦେବ ତର୍ପଣ ପାଇଁ

- ଯବ - ଦେବ ଓ ଋଷି ତର୍ପଣ ପାଇଁ

- ଧଳା ଫୁଲ ଓ ଚନ୍ଦନ

*୨. ତର୍ପଣର ପ୍ରକାରଭେଦ ଓ ବିଧି:*

ତର୍ପଣ ମୁଖ୍ୟତଃ ତିନି ପ୍ରକାରର -

*କ. ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ପ୍ରସ୍ତୁତି:*

ପ୍ରାତଃକାଳରେ ସ୍ନାନ ସାରି ଶୁଦ୍ଧ ବସ୍ତ୍ର ପରିଧାନ କରନ୍ତୁ। ହାତର ଅନାମିକା ଆଙ୍ଗୁଠିରେ କୁଶର 'ପବିତ୍ରା' ଧାରଣ କରନ୍ତୁ। ଆଚମନ କରନ୍ତୁ।

*ଖ. ଦେବ ତର୍ପଣ ବିଧି:*

- *ମୁହଁ:* ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ବସନ୍ତୁ।

- *ପଇତା:* ପଇତାକୁ ବାମ କାନ୍ଧରେ ପକାନ୍ତୁ (ସବ୍ୟ ଅବସ୍ଥା)।

- *ବିଧି:* ଜଳରେ ଅକ୍ଷତ, ଯବ ଓ ଫୁଲ ମିଶାଇ ଦେବଗଣଙ୍କ ନାମରେ ହାତର ଆଙ୍ଗୁଠି ଅଗ୍ରଭାଗରୁ ଜଳ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ।

- *ମନ୍ତ୍ର:* `ଓଁ ବ୍ରହ୍ମା ତୃପ୍ୟତାମ୍, ଓଁ ବିଷ୍ଣୁ ତୃପ୍ୟତାମ୍, ଓଁ ରୁଦ୍ର ତୃପ୍ୟତାମ୍`

*ଗ. ଋଷି ତର୍ପଣ ବିଧି:*

- *ମୁହଁ:* ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରନ୍ତୁ।

- *ପଇତା:* ପଇତାକୁ ମାଳା ପରି କଣ୍ଠରେ ଧାରଣ କରନ୍ତୁ।

- *ବିଧି:* ହାତର କନିଷ୍ଠା ଆଙ୍ଗୁଳି ପାର୍ଶ୍ୱରୁ ଜଳ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ।

- *ମନ୍ତ୍ର:* `ଓଁ ମରୀଚି ତୃପ୍ୟତାମ୍, ଓଁ ଅତ୍ରି ତୃପ୍ୟତାମ୍, ଓଁ ଅଙ୍ଗିରା ତୃପ୍ୟତାମ୍`

*ଘ. ପିତୃ ତର୍ପଣ ବିଧି:*

????ମୁହଁ:

ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ବସନ୍ତୁ।

????ପଇତା:  

ପଇତାକୁ ଡାହାଣ କାନ୍ଧକୁ ନିଅନ୍ତୁ (ଅପସବ୍ୟ ଅବସ୍ଥା)।

????ବିଧି:

ଜଳରେ କଳା ତିଳ, ଯବ ଓ କୁଶ ମିଶାଇ ବୃଦ୍ଧା ଆଙ୍ଗୁଳି (ବୁଢା ଆଙ୍ଗୁଠି) ମୂଳରୁ ଜଳ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ। ୩ ଥର ଲେଖାଏଁ ଜଳ ଦିଅନ୍ତୁ।

????ମନ୍ତ୍ର:

ଓଁ ପିତୃଭ୍ୟଃ ସ୍ୱଧା ନମଃ, ପିତୃନ୍ ତର୍ପୟାମି। ଓଁ ପିତାମହେଭ୍ୟଃ ସ୍ୱଧା ନମଃ, ପିତାମହାନ୍ ତର୍ପୟାମି।`

*ବିଶେଷ ସୂଚନା:*

୧. ଯାହାଙ୍କ ପିତା ଜୀବିତ ଅଛନ୍ତି, ସେ କେବଳ ଦେବ ଓ ଋଷି ତର୍ପଣ କରିବେ, ପିତୃ ତର୍ପଣ କରିବେ ନାହିଁ।

୨. ତର୍ପଣ ସମୟରେ ଜନେଉ (ପଇତା) ନଥିଲେ ବି ଚଳିବ, କିନ୍ତୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଭକ୍ତି ନିହାତି ଆବଶ୍ୟକ।

୩. ତର୍ପଣ ପରେ "ଓଁ ବ୍ରହ୍ମାର୍ପଣମସ୍ତୁ" କହି କ୍ଷମା ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତୁ।