ଶାରଦୀୟ ନବରାତ୍ରର ପଞ୍ଚମ ଦିବସରେ ମା' ସ୍କନ୍ଦମାତାଙ୍କ ପୂଜାବିଧି, ମନ୍ତ୍ର, ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଓ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଶିକ୍ଷା...

ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମର ଏକ ପବିତ୍ର ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ପର୍ବ ହେଉଛି ଶାରଦୀୟ ନବରାତ୍ର। ଏହି ନଅ ଦିନରେ ମା' ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ନବଦୁର୍ଗା ସ୍ୱରୂପର ଆରାଧନା କରାଯାଏ।

ମା' ସ୍କନ୍ଦମାତାଙ୍କ ପରିଚୟ ଓ ଦିବ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ

‘ସ୍କନ୍ଦମାତା’ ଶବ୍ଦଟି ଦୁଇଟି ଶବ୍ଦର ସମନ୍ୱୟରେ ଗଠିତ—‘ସ୍କନ୍ଦ’ ଓ ‘ମାତା’।

ଏଠାରେ ସ୍କନ୍ଦ ହେଉଛନ୍ତି ଭଗବାନ କାର୍ତ୍ତିକେୟ ଏବଂ ମାତା ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଜନନୀ। 

ତେଣୁ ସ୍କନ୍ଦମାତାଙ୍କ ଅର୍ଥ ହେଉଛି ସ୍କନ୍ଦ ବା କାର୍ତ୍ତିକେୟଙ୍କ ମାତା।

ହିନ୍ଦୁ ଧାର୍ମିକ ପରମ୍ପରାରେ ତାଙ୍କୁ ଜଗତ୍‌ଜନନୀ ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ଏକ କରୁଣାମୟୀ ଓ ମମତାମୟୀ ସ୍ୱରୂପ ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ।

????ମା' ସ୍କନ୍ଦମାତାଙ୍କ ସ୍ୱରୂପର ବିଶେଷତା

ଚାରି ହସ୍ତ: ପାରମ୍ପରିକ ଚିତ୍ରଣରେ ମା'ଙ୍କର ଚାରିଟି ହାତ ଦେଖାଯାଏ।

କୋଳରେ ବାଳ ସ୍କନ୍ଦ: ମା' ନିଜ କୋଳରେ ଶିଶୁ କାର୍ତ୍ତିକେୟଙ୍କୁ ଧାରଣ କରିଥାଆନ୍ତି।

ପଦ୍ମଧାରିଣୀ: ତାଙ୍କର ଦୁଇଟି ହାତରେ ପଦ୍ମଫୁଲ ଥିବା ଦେଖାଯାଏ।

ସିଂହବାହିନୀ: ଅନେକ ପାରମ୍ପରିକ ଚିତ୍ରରେ ସେ ସିଂହ ଉପରେ ଆରୂଢ଼ା ହୋଇଥିବା ଦେଖାଯାଆନ୍ତି।

????ମା' ସ୍କନ୍ଦମାତାଙ୍କ ପୂଜା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ସାମଗ୍ରୀ

ପୂଜା ପାଇଁ ନିଜ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଓ ପରିବାରର ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ ନିମ୍ନଲିଖିତ ସାମଗ୍ରୀ ରଖାଯାଇପାରେ—

ମା' ସ୍କନ୍ଦମାତାଙ୍କ ଫଟୋ ବା ମୂର୍ତ୍ତି।

ପରିଷ୍କାର ପୂଜାପୀଠ ଓ ଆସନ।

ବିଶୁଦ୍ଧ ଜଳ।

ଘିଅ ବା ତେଲର ଦୀପ।

ତାଜା ଫୁଲ ଓ ମାଳା।

ଚନ୍ଦନ, ଧୂପ ଓ କର୍ପୂର।

ଅକ୍ଷତ ବା ଅରୁଆ ଚାଉଳ।

କଦଳୀ ଓ ଅନ୍ୟ ତାଜା ଫଳ।

କ୍ଷୀର, ଖିରି ବା ଅନ୍ୟ ସାତ୍ତ୍ୱିକ ନୈବେଦ୍ୟ।

ମହୁ ବା ଅନ୍ୟ ମିଷ୍ଟାନ୍ନ—ପରିବାରର ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ।

????ମା' ସ୍କନ୍ଦମାତାଙ୍କ ପୂଜା ବିଧି 

ପ୍ରାତଃକାଳରେ ସ୍ନାନ କରି ପରିଷ୍କାର ବସ୍ତ୍ର ପରିଧାନ କରନ୍ତୁ। ପୂଜାସ୍ଥାନକୁ ସଫା କରି ମା'ଙ୍କ ଫଟୋ ବା ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ପୂଜାପୀଠରେ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତୁ।

????ଦୀପ ପ୍ରଜ୍ୱଳନ

ମା'ଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦୀପ ଜାଳି ଧୂପ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ। ମନକୁ ଶାନ୍ତ କରି ଦେବୀଙ୍କ ମମତାମୟୀ ସ୍ୱରୂପକୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତୁ।

????ଦେବୀଙ୍କ ଆବାହନ

ମା' ସ୍କନ୍ଦମାତାଙ୍କ ଧ୍ୟାନ କରି ତାଙ୍କର ମୂଳ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରନ୍ତୁ—

॥ ଓଁ ଦେବୀ ସ୍କନ୍ଦମାତାୟୈ ନମଃ 

????ଆରତି ଓ ପ୍ରଣାମ

ପରିବାରର ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ ଦେବୀଙ୍କ ଆରତି କରନ୍ତୁ। ଶେଷରେ ମା'ଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ପରିବାର, ଶିଶୁ, ବୃଦ୍ଧ ଓ ସମାଜର ସମସ୍ତଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ କାମନା କରନ୍ତୁ।

????ମା' ସ୍କନ୍ଦମାତାଙ୍କ ମୂଳ ମନ୍ତ୍ର

॥ ଓଁ ଦେବୀ ସ୍କନ୍ଦମାତାୟୈ ନମଃ ॥

ଉଚ୍ଚାରଣ: ଓଁ ଦେବୀ ସ୍କନ୍ଦମାତାୟ ନମଃ ????

????ମା' ସ୍କନ୍ଦମାତାଙ୍କ ଧ୍ୟାନ ଶ୍ଳୋକ

ନବଦୁର୍ଗା ଉପାସନାରେ ପ୍ରଚଳିତ ଧ୍ୟାନ ଶ୍ଳୋକଟି ହେଉଛି—

ସିଂହାସନଗତା ନିତ୍ୟଂ ପଦ୍ମାଞ୍ଚିତକରଦ୍ୱୟା।

ଶୁଭଦାସ୍ତୁ ସଦା ଦେବୀ ସ୍କନ୍ଦମାତା ଯଶସ୍ୱିନୀ॥

????ଦେବୀଙ୍କ ସ୍ତୁତି ମନ୍ତ୍ର

ଦେବୀଙ୍କ ମାତୃସ୍ନେହ ଓ ଶକ୍ତିସ୍ୱରୂପକୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ପାଇଁ ଏହି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସ୍ତୁତି ଜପ କରାଯାଇପାରେ—

ଯା ଦେବୀ ସର୍ବଭୂତେଷୁ ମାତୃରୂପେଣ ସଂସ୍ଥିତା।

ନମସ୍ତସ୍ୟୈ ନମସ୍ତସ୍ୟୈ ନମସ୍ତସ୍ୟୈ ନମୋ ନମଃ 

????ମା' ସ୍କନ୍ଦମାତାଙ୍କ ପୂଜାରେ ଭୋଗ ଓ ଫୁଲ

ପାରମ୍ପରିକ ନବଦୁର୍ଗା ଉପାସନାରେ ମା' ସ୍କନ୍ଦମାତାଙ୍କୁ କଦଳୀ, କ୍ଷୀର, ଖିରି, ଫଳ ଓ ଅନ୍ୟ ସାତ୍ତ୍ୱିକ ମିଷ୍ଟାନ୍ନ ଅର୍ପଣ କରିବାର ପ୍ରଥା ରହିଛି।

ତାଜା ଫୁଲ ଅର୍ପଣ କରାଯାଇପାରେ।

କଦଳୀ ଓ ଅନ୍ୟ ଋତୁକାଳୀନ ଫଳ ନୈବେଦ୍ୟ ଭାବେ ରଖାଯାଇପାରେ।

କ୍ଷୀର, ଖିରି ଓ ଅନ୍ୟ ସାତ୍ତ୍ୱିକ ମିଷ୍ଟାନ୍ନ ଅର୍ପଣ କରାଯାଇପାରେ।